چرا ارزهای دیجیتال برای ایرانیها جذاباند؟ از خرید تتر تا سرمایهگذاری در بازار جهانی
کریپتو؛ فراتر از خریدوفروش بیتکوین
تصور کنید در سال ۱۴۰۰، فردی بخشی از سرمایه خود را به بیتکوین اختصاص داده، فرد دیگری تتر خریده و شخص سومی سرمایهاش را بهصورت ریال نگه داشته است. پنج سال بعد، ارزش داراییهای این سه نفر میتواند تفاوت چشمگیری داشته باشد.
اما جذابیت بازار ارزهای دیجیتال فقط به رشد قیمت محدود نمیشود. امکان نگهداری دارایی نزدیک به دلار، معامله شبانهروزی، کسب بازده از نوسانات قیمت، استفاده از اعتبار با وثیقه رمزارزی و دسترسی به برخی محصولات مرتبط با طلا، نقره و سهام شرکتهای بزرگ، این بازار را به گزینهای متفاوت برای سرمایهگذاران تبدیل کرده است.
برای ایرانیها، یک موضوع دیگر هم اهمیت دارد: بازده دلاری یک دارایی با بازده تومانی آن یکسان نیست. درک همین تفاوت میتواند نگاه ما به سرمایهگذاری را تغییر دهد.
۱. بیتکوین از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵؛ داستانی فراتر از قیمت دلاری
براساس دادههای تاریخی، قیمت بیتکوین در پایان سال ۱۴۰۰ حدود ۱٫۱ میلیارد تومان بود. این رقم در پایان سال ۱۴۰۲ به حدود ۳٫۷ میلیارد تومان، در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۸٫۲ میلیارد تومان و در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۱٫۲ میلیارد تومان رسید.
در مهر ۱۴۰۵ نیز قیمت تومانی بیتکوین در محدوده تقریبی ۲۲ میلیارد تومان قرار گرفت. این رقم مربوط به مهرماه است، نه پایان سال ۱۴۰۵.
مقطع زمانی | قیمت تقریبی بیتکوین به تومان |
پایان ۱۴۰۰ | ۱٫۱ میلیارد تومان |
پایان ۱۴۰۱ | ۱٫۳ میلیارد تومان |
پایان ۱۴۰۲ | ۳٫۷ میلیارد تومان |
پایان ۱۴۰۳ | ۸٫۲ میلیارد تومان |
پایان ۱۴۰۴ | ۱۱٫۲ میلیارد تومان |
مهر ۱۴۰۵ | ۲۲ میلیارد تومان |
این ارقام تقریبیاند و براساس قیمت جهانی بیتکوین و نرخ دلار بازار آزاد محاسبه شدهاند؛ قیمت صرافیهای داخلی ممکن است متفاوت باشد.
تفاوت بازده دلاری و تومانی را ببینید!
فرض کنید بیتکوین ۱۰۰ هزار دلار قیمت دارد و نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومان است. ارزش یک بیتکوین در این شرایط ۱۰ میلیارد تومان خواهد بود.
حالا فرض کنید قیمت جهانی بیتکوین ۲۰ درصد کاهش یابد و به ۸۰ هزار دلار برسد، اما نرخ دلار به ۱۵۰ هزار تومان افزایش پیدا کند.
در این صورت، ارزش ریالی بیتکوین به ۱۲ میلیارد تومان میرسد؛ یعنی با وجود افت ۲۰ درصدی قیمت جهانی، ارزش تومانی آن ۲۰ درصد افزایش یافته است.
این مثال فرضی نشان میدهد چرا سرمایهگذار ایرانی باید دو نمودار را بررسی کند: قیمت جهانی دارایی و قیمت آن به تومان.
البته افزایش ارزش اسمی به تومان الزاماً به معنای افزایش قدرت خرید واقعی نیست؛ تورم و هزینههای معامله نیز اهمیت دارند.
نکته مهم: رشد قیمت تومانی بیتکوین را نباید تماماً به رشد خود بیتکوین نسبت داد. تغییر نرخ ارز نیز در این بازده نقش دارد.
۲. تتر؛ ابزاری برای نگهداری ارزش نزدیک به دلار
تتر (USDT) یکی از پرکاربردترین استیبلکوینهای بازار کریپتو است و تلاش میکند ارزش هر واحد خود را نزدیک به یک دلار آمریکا نگه دارد.
فرض کنید فردی ۱۰۰ میلیون تومان دارد و هر تتر را ۱۰۰ هزار تومان خریداری میکند. او هزار تتر خواهد داشت.
اگر قیمت تتر در بازار ایران به ۱۵۰ هزار تومان برسد، ارزش ریالی دارایی او به ۱۵۰ میلیون تومان افزایش مییابد.
اما این افزایش ارزش ناشی از تغییر نرخ تتر به تومان است، نه رشد قیمت جهانی تتر.
تتر علاوه بر نگهداری ارزش دلاری، برای خریدوفروش رمزارزها و انتقال دارایی در شبکههای پشتیبانیشده نیز کاربرد دارد. البته قیمت آن در بازار ایران ممکن است به دلیل عرضه و تقاضای داخلی از نرخ تبدیل متعارف دلار فاصله بگیرد.
۳. زیکش؛ وقتی یک رمزارز رشد بیش از ۸۰۰ درصدی را تجربه میکند
زیکش (ZEC) یکی از رمزارزهای متمرکز بر حفظ حریم خصوصی تراکنشهاست که در سال ۲۰۱۶ راهاندازی شد.
این ارز در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۱۰ درصد بازده دلاری ثبت کرد؛ یعنی قیمت آن از حدود ۵۶ دلار در ابتدای سال به حدود ۵۱۲ دلار در پایان سال رسید.
برای درک بهتر این رشد، فرض کنید فردی در ابتدای سال ۲۰۲۵، هزار دلار زیکش خریداری کرده بود. با فرض بازده ۸۱۰ درصدی، ارزش سرمایه او در پایان سال به حدود ۹٬۱۰۰ دلار میرسید؛ پیش از محاسبه کارمزدها و مالیاتهای احتمالی.
زیکش در سال ۲۰۲۶ نیز تا ۱۹ اکتبر، براساس یک مجموعه داده تاریخی، حدود ۱۲۴ درصد رشد دلاری از ابتدای سال ثبت کرده بود.
اما داستان این رمزارز فقط رشد نیست. زیکش در سال ۲۰۲۲ حدود ۷۵ درصد افت سالانه داشت و در سال ۲۰۲۳ نیز حدود ۲۸ درصد کاهش قیمت را تجربه کرد.
این مثال نشان میدهد که بازار کریپتو گاهی فرصتهای بازده بسیار بالا ایجاد میکند؛ اما شناسایی دارایی پیش از رشد، با مشاهده بازده آن پس از وقوع رشد تفاوت زیادی دارد.
نکته مهم برای ایرانیها این است که بازده تومانی زیکش میتواند با بازده دلاری آن متفاوت باشد؛ زیرا نرخ ارز نیز بر ارزش ریالی سرمایه اثر میگذارد.
۴. نوسانگیری و روندگیری؛ دو مسیر متفاوت برای فعالیت در بازار
نوسانگیری به معنای تلاش برای کسب بازده از حرکات کوتاهمدت قیمت است؛ درحالیکه روندگیری با هدف همراهی با حرکتهای بزرگتر بازار انجام میشود.
برای مثال، معاملهگری که داراییای را در قیمت ۱۰۰ دلار میخرد و در ۱۱۰ دلار میفروشد، بازده ناخالص ۱۰ درصدی کسب میکند.
اما معاملهگری که از یک حرکت صعودی چندماهه استفاده میکند، ممکن است فرصت بازده بیشتری داشته باشد؛ البته به شرط آنکه بتواند روند را بهدرستی شناسایی و مدیریت کند.
بازار کریپتو به دلیل فعالیت شبانهروزی و نوسانات بالا، فرصتهای معاملاتی زیادی ایجاد میکند. در مقابل، تحلیل اشتباه، کارمزدها و استفاده از اهرم میتوانند زیان را افزایش دهند.
۵. توکنیزهکردن داراییهای واقعی؛ ورود طلا، نقره و سهام به دنیای بلاکچین
یکی از جذابترین تحولات بازار کریپتو، گسترش حوزه داراییهای واقعی توکنیزهشده یا RWA است.
RWA مخفف Real-World Assets است؛ مفهومی که به توکنیزهکردن داراییها یا حقوق مالی مرتبط با دنیای واقعی اشاره دارد.
این حوزه میتواند شامل طلا، اوراق خزانهداری، اعتبار خصوصی و برخی محصولات مرتبط با سهام و صندوقهای سرمایهگذاری باشد.
هدف این فناوری آن است که دسترسی، انتقال یا معامله بعضی از این داراییها از طریق زیرساخت بلاکچین امکانپذیر شود.
پکس گلد (PAXG)؛ طلا در قالب یک توکن
پکس گلد (PAXG) یکی از نمونههای شناختهشده توکن طلای با پشتوانه فیزیکی است.
طبق مستندات رسمی شرکت Paxos، هر واحد PAXG نماینده یک اونس تروا طلای خالص از شمشهای استاندارد مورد تأیید بازار لندن است که در خزانههای مورد تأیید نگهداری میشود.
یک اونس تروا برابر با حدود ۳۱٫۱۰۳۵ گرم است.
برای مثال، اگر قیمت جهانی طلا به ۴ هزار دلار برای هر اونس برسد، ارزش یک واحد PAXG نیز معمولاً در نزدیکی همین محدوده قرار میگیرد؛ هرچند قیمت بازار، کارمزدها و اختلاف خریدوفروش میتوانند باعث تفاوت شوند.
مزیت این ساختار آن است که فرد میتواند بهجای نگهداری مستقیم شمش طلا، از طریق یک توکن دیجیتال در معرض تغییرات قیمت طلا قرار بگیرد.
البته PAXG با خرید مستقیم طلای فیزیکی یکسان نیست. حقوق مالکیت، شرایط بازخرید، ساختار نگهداری و هزینههای مرتبط باید براساس مستندات ناشر بررسی شوند.
اسالویآن (SLVon)؛ دسترسی توکنیزهشده به بازار نقره
SLVon محصولی از حوزه سهام و صندوقهای توکنیزهشده Ondo است که به سهام صندوق iShares Silver Trust مرتبط است.
این صندوق در معرض تغییرات قیمت نقره قرار دارد؛ بنابراین SLVon را نباید معادل یک توکن با پشتوانه مستقیم یک اونس نقره دانست.
این تفاوت مهم است: خرید توکن مرتبط با یک صندوق نقره، با مالکیت مستقیم شمش نقره یا خرید توکن دارای پشتوانه فیزیکی نقره یکسان نیست.
آیا میتوان سهام شرکتهای بزرگ را هم از طریق توکن خرید؟
بله، برخی پلتفرمها محصولات توکنیزهشده مرتبط با سهام و صندوقهای قابل معامله را ارائه میکنند.
برای نمونه، در محصولات Ondo، توکنهایی مرتبط با شرکتهایی مانند اپل، انویدیا، تسلا و مایکروسافت و همچنین برخی صندوقهای شاخص و کالاها عرضه شدهاند.
پلتفرم xStocks نیز از محصولات توکنیزهشده مرتبط با سهام و صندوقهای قابل معامله استفاده میکند.
این محصولات میتوانند راهی برای دسترسی دیجیتال به تغییرات ارزش برخی داراییهای بازار سنتی فراهم کنند؛ اما حقوق دارنده توکن، نحوه نگهداری دارایی پایه، شرایط بازخرید و دسترسی کاربران به هر محصول متفاوت است.
برای کاربر ایرانی، امکان استفاده از این پلتفرمها به شرایط احراز هویت، محدودیتهای جغرافیایی و قوانین جاری آنها بستگی دارد.
چرا RWA برای تنوعبخشی به سبد اهمیت دارد؟
تصور کنید تمام سرمایه یک فرد در چند رمزارز پرنوسان قرار گرفته باشد. اضافهکردن داراییهای مرتبط با طلا یا سایر بازارها میتواند ترکیب سبد او را تغییر دهد.
البته تنوعبخشی صرفاً با خرید چند توکن اتفاق نمیافتد. باید بررسی کرد که داراییها تا چه اندازه با یکدیگر همبستگی دارند و در شرایط مختلف بازار چگونه رفتار میکنند.
برای مثال، بیتکوین، طلا و سهام شرکتهای فناوری ممکن است در برخی دورهها رفتار متفاوتی داشته باشند؛ اما هیچ تضمینی وجود ندارد که همیشه در جهتهای مخالف حرکت کنند.
۶. دریافت وام با وثیقه رمزارز؛ چگونه دارایی دیجیتال میتواند نقش وثیقه داشته باشد؟
در برخی پلتفرمهای ایرانی، امکان دریافت وام یا اعتبار با وثیقهگذاری رمزارز وجود دارد.
برای مثال، مستندات رسمی NoBitX محصولاتی برای دریافت اعتبار رمزارزی و همچنین اعتبار یا وام خرید کالا با وثیقه دارایی دیجیتال توضیح میدهند. در فهرست وثیقههای قابلقبول این پلتفرم، داراییهایی مانند بیتکوین، اتریوم، تتر و توکنهای طلا از جمله PAXG و XAUT نیز ذکر شدهاند.
سازوکار ساده است: کاربر دارایی خود را وثیقه میگذارد و براساس ارزش آن و شرایط محصول، اعتبار دریافت میکند.
برای مثال، فردی که بیتکوین در اختیار دارد و به نقدینگی نیاز پیدا کرده است، ممکن است بهجای فروش دارایی، شرایط دریافت اعتبار با وثیقه را بررسی کند.
اما باید توجه داشت که وام رمزارزی، اعتبار خرید کالا و اعتبار دریافتی به شکل یک رمزارز، محصولات یکسانی نیستند. مبلغ قابل دریافت، نرخ کارمزد، مدت بازپرداخت و شرایط وثیقه در هر محصول متفاوت است.
اگر ارزش وثیقه کاهش یابد یا بدهی افزایش پیدا کند، ممکن است نیاز به افزایش وثیقه یا تسویه وجود داشته باشد.
جمعبندی؛ کریپتو چگونه افق سرمایهگذاری را تغییر داده است؟
بازار کریپتو برای ایرانیها فقط به خرید بیتکوین یا نگهداری تتر محدود نمیشود.
تغییرات نرخ ارز میتواند بازده تومانی داراییها را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد. نوسانگیری و روندگیری مسیرهایی برای مشارکت در حرکات بازار هستند. توکنهایی مانند PAXG و SLVon امکان دسترسی دیجیتال به برخی محصولات مرتبط با طلا و نقره را فراهم میکنند و محصولات توکنیزهشده سهام نیز پیوند میان بازارهای سنتی و بلاکچین را گسترش میدهند.
در کنار این موارد، برخی پلتفرمها امکان دریافت اعتبار با وثیقه رمزارز را فراهم کردهاند؛ قابلیتی که استفاده از دارایی دیجیتال را فراتر از خریدوفروش ساده میبرد.
مزیت اصلی این بازار، تنوع ابزارها و امکان دسترسی به فرصتهای متفاوت است؛ اما استفاده درست از این فرصتها به شناخت سازوکار هر دارایی، بررسی هزینهها و مدیریت سرمایه وابسته است.
گردآوری و تدوین: امیرحسن صبور
مدیر بازارهای جهانی آکادمی کیانوان
دوره های جامع آکادمی کیانوان:
مشاهده دوره های جامع
شماره تماس پشتیبانی : 09231297572
آموزش های بیشتر را در پیج اینستاگرام و کانال تلگرام کیانوان دنبال نمایید:
ورود به پیج اینستاگرام (کلیک کنید)
آکادمی کیانوان از سال ۱۳۹۹ با نام گروه مشاوره کیان آغاز به کار نمود. فعالیت تخصصی کیانوان ارائه واچ لیست های تخصصی جهت معامله گران بازار سرمایه میباشد. فعالیت کیانوان در دو بخش تحلیل و آموزش میباشد . در بخش تحلیل بررسی بنیادی و تکنیکال جهت طبقه بندی و ارائه واچ لیست های معاملاتی میباشد . همچنین در بخش آموزش کیانوان با آموزش هزاران دانشجو در دوره های مختلف بورس و آپشن از پیشگامان آموزش بازار اختیارمعامله کشور بوده و با هدف گسترش هر چه بیشتر این بازار فعالیت می نماید. امید است فعالیت های اکادمی کیانوان قدمی هر چند کوچک باشد در جهت افزایش دانش مالی مردمان ایران زمین.




